Żywopłot

Żywopłot to często pierwszy element który pojawia się w ogrodzie. Jeśli ktoś jest zapobiegliwy sadzi żywopłot zanim powstanie budynek- może zdąży urosnąć zanim się wprowadzi do domu. Zielona granica zapewni nam odrobinę prywatności w ogrodzie.

Oddzielenie od sąsiadów to podstawowa funkcja żywopłotu ale nie jedyna.

Żywopłot jest tłem dla innych roślin, kunsztownie przycięty może być też ozdobą samą w sobie. W roli tła najlepiej sprawdzą się jednolite zielone żywopłoty. Jeśli kusi cię żeby sadzić na przemian zielone i żółte tuje, proszę nie rób tego 🙂
Może też być mieszkaniem i stołówką dla wielu ptaków i owadów a także drobnych ssaków np. jeży. W takim przypadku lepiej postawić na żywopłoty z rodzimych gatunków.

Z czego najlepiej zrobić żywopłot ?

W polskich ogrodach króluje tuja czyli żywotnik zachodni (Thuja occidentalis) w różnych odmianach. Żywopłot z tuji jest widokiem tak powszechnym że stał się  synonimem ogrodowego kiczu. No cóż, to raczej nie wina tuji tylko braku pomysłu na to co zrobić z resztą ogrodu. Nie bez powodu tuja jest taka popularna. Najważniejsze zalety żywotnika to:

• dobrze znosi cięcie
• stosunkowo szybko rośnie
• ma małe wymagania co do gleby
• duża elastyczność co do warunków oświetleniowych
• mrozodporność
• różne odmiany kolorystyczne

Wśród licznych odmian nadających się na żywopłoty dominują dwie.

Brabant czy Szmaragd? Jaką tuję wybrać? Obie są warte rozważenia
Tuja Szmaragd to odmiana o pokroju stożkowym – możemy z niej utworzyć gęsty szpaler w którym kształty poszczególnych roślin będą wyraźnie zaznaczone. To rozwiązanie pozwala na kilka lat zapomnieć o przycinaniu takiego szpaleru.

Jeśli jednak chcemy zwarty żywopłot o geometrycznym kształcie lepszym wyborem będzie odmiana Brabant.

Zalety żywotnika są nieocenione, co jednak jeśli nie chcemy mieć takiego samego żywopłotu jak wszyscy dookoła. Do wyboru mamy wiele sprawdzonych gatunków. No właśnie, co wybrać? Pierwsze pytanie :

Liściasty czy iglasty? Zimozielony czy nie?

Rośliny na żywopłot zimozielony.

W Polsce zimozielony żywopłot możemy uzyskać z roślin iglastych oraz z bukszpanu.

Cis
Głęboki ciemnozielony kolor, może rosnąć w cieniu. To rodzimy gatunek doskonale znoszący przycinanie, można go precyzyjnie formować. Klasyczna roślina na żywopłot , długowieczna, od stuleci sprawdzona w ogrodach. Rośnie dosyć wolno, dlatego sadzonki cisa będą droższe niż sadzonki tuji.

Bukszpan
Do tej pory numer jeden  na niskie obwódki i średniej wysokości żywopłoty. Doskonale znosi cięcie. Niewymagający krzew jeśli chodzi o glebę i nasłonecznienie. Odporny też na letnie niedobory wody, może być zagrożony przez brak wody w zimie. Ostatnie lata nie są zbyt przyjazne dla bukszpanów. Ćma bukszpanowa i choroby grzybowe robią swoje . Prowadzenie żywopłotu z bukszpanu wymaga więcej czujności niż dawniej.

Żywopłot z bukszpanu

Świerk
Pospolite drzewo, rzadko wykorzystywane jednak na żywopłot. Przyczyną jest jak sądzę konieczność dość precyzyjnego przycinania ubiegłorocznych przyrostów sekatorem. Kiedy rośliny się odpowiednio zagęszczą można już przycinać żywopłot nożycami.

Żywopłot świerkowy

Jałowiec
Ciekawa propozycja szczególnie na ubogą, piaszczystą  glebę. Jałowce nie są wymagające ale potrzebują  słonecznego stanowiska- w cieniu nie zagęszczą się odpowiednio . Do tworzenia żywopłotów polecane są kolumnowe odmiany jałowca pospolitego : ‚Hibernica’ , ‚Mayer’,  ‚Suecica’.

Żywopłot liściasty

Żywopłoty liściaste są zwykle dużo tańsze w założeniu. Jeśli nie zależy nam na całorocznej zimozielonej ścianie warto rozważyć użycie jednej z poniższych roślin:

Grab
Podstawowa roślina na żywopłot liściasty. Bardzo dobrze znosi cięcie i doskonale się krzewi. Szybki i tani sposób na założenie żywopłotu. Rośnie szybko , wymaga dwukrotnego cięcia w sezonie. Potrzebujemy 4 do 5 sztuk na metr bieżący. Właściwe formowanie żywopłotu z grabu wymaga czasu.  Po posadzeniu pozwalamy dorosnąć roślinom do jednego metra wysokości. Po osiągnięciu tej wielkości zaczynamy cięcie od góry i z boku. Żywopłot z grabu może rosnąć w półcieniu ale nie zagęszcza się wtedy tak ładnie jak w pełnym słońcu. Duże wymagania co do zasobności gleby.

Żywopłot z grabu

Buk
Polecane zwłaszcza bordowe odmiany- zakładanie i prowadzenie podobnie jak u grabu, dobrze znosi cięcie. Nieco większe wymagania co do wilgoci w glebie od grabu.

Ligustr
Jeden z lepszych krzewów żywopłotowych, właściwie to lepiej wygląda formowany niż w naturalnej postaci. Rośnie szybko, dobrze się zagęszcza. Mimo ze jego liście zimą opadają, gęstwina drobnych pędów nadal stanowi doskonałą zasłonę. Nie ma specjalnych wymagań co do gleby. Przy jego zakładaniu ważne jest pierwsze niskie cięcie na wys. ok 20cm, tak żeby jego dół był równie mocno zagęszczony jak góra.

Berberys
W zależności od zastosowanej odmiany możemy z berberysu wykonać wysoki żywopłot , niską obwódkę lub wąski szpaler. Każdą z tych opcji mamy dostępną w zielonym lub purpurowym kolorze. Ostre kolce berberysu sprawiają że jest on trudną do pokonania barierą. Czerwone owoce sprawiają że może być zimową stołówką dla wielu ptaków. Dodatkowym atutem jest piękne przebarwienie liści jesienią.

Pęcherznica kalinolistna 

Duży krzew który dobrze się prezentuje w formie naturalnej ale sprawdza się też w ciętym żywopłocie. Szybko rośnie,  dlatego żywopłot dobrze przycinać dwa razy w roku. Nie ma szczególnych wymagań glebowych. Poza zieloną pęcherznicą mamy jeszcze  purpurową odmianę ‚Diabolo’ i żółtą ‚Luteus’ z których możemy utworzyć kolorowe żywopłoty.

Formowany czy nie formowany ?

W przeciętnym ogródku najlepiej sprawdzą się żywopłoty formowane które zajmują niewiele miejsca. Rośliny do żywopłotu formowanych powinny dobrze znosić cięcie. Po każdym cięciu powinny silnie się rozgałęzić wypuszczając boczne gałązki. Powinny mieć także zdolność do wytwarzania pędów skoczków śpiących które znajdują się na pniach i starszych gałęziach. Cięcie najlepiej znoszą takie gatunki jak cis, bukszpan i grab.

Jeśli ktoś ma więcej miejsca może pokusić się o założenie żywopłotu nie formowanego odpada wtedy kłopotliwe cięcie. Na taki żywopłot doskonale się nadają krzewy liściaste: forsycja, krzewuszka, tawuła, jaśminowiec wonny ,hortensje – drzewiasta i bukietowa, pęcherznica kalinolistna.

Szybkie efekty można osiągnąć sadząc wierzbę. Wierzba purpurowa nadaje się na naturalistyczne żywopłoty do ogrodów o naturalnym lub rustykalnym charakterze.

Jak widać możliwości wyboru jest dużo a przedstawiłem tylko najpopularniejsze rośliny na żywopłot.

Hortensje w ogrodzie

Hortensje zasługują na miano  najpopularniejszych roślin ozdobnych. Dlaczego? Jak twierdzą ich szczęśliwi posiadacze, hortensje: kwitną całe lato, mają kwiatostany wyjątkowej urody, są czarujące, magiczne , pełne gracji, powodują zazdrość sąsiadów- to tylko kilka pozycji z długiej listy zachwytów.

Jeśli zapewnimy im odpowiednie stanowisko i opiekę będą ozdobą naszego ogrodu.

Gdzie sadzić hortensje?

Wszystkie hortensje lubią żyzną wilgotną glebę o lekko kwaśnym odczynie- pH 5 do 5,5.  Hydrangea to po łacinie łaknąca wody. Optymalnym stanowiskiem będzie miejsce półcieniste. W cieniu nie wszystkie hortensje bujnie zakwitną , na nasłonecznionym stanowisku krzewy będą wymagały obfitego podlewania.

Piękne hortensje bywają też problematyczne w uprawie. Zasłyszane, sprzeczne informacje o tym jak przycinać, czy okrywać na zimę itp. sprawiają że hortensje wydają się być bardzo wymagającymi roślinami.

Cały szkopuł w tym że mamy kilka gatunków  różniących się wymaganiami i sposobem pielęgnacji, z tego biorą się nieporozumienia. Porada typu ” hortensję przycinam 15 cm nad ziemią i kwitnie jak szalona” bez dodania że chodzi o hortensję krzewiastą może być strzałem w kolano dla świeżo upieczonego posiadacza hortensji ogrodowej.
Więcej o przycinaniu >> Przycinanie hortensji

Przyjrzyjmy się zatem najbardziej popularnym gatunkom i odmianom hortensji.

Hortensje do ogrodu

Hortensja ogrodowa ( Hydrangea macrophylla )

Najbardziej popularne i zarazem najtrudniejsze w uprawie.  Stosunkowo nieduży krzew dorastający do 1-1,5 m wysokości.

Hortensja ogrodowa kwitnie wczesnym latem. Pochodzi z klimatu nadmorskiego, lubi więc łagodny wilgotny klimat. Często przemarza,  konieczne jest zabezpieczenie hortensji na zimę.

Różnokolorowe hortensje ogrodowe fot. sayo ts (CC BY 2.0)

Zmienia kolor w zależności od pH, i od obecności jonów glinu w glebie. Przy zakwaszeniu podłoża kwiatostany zmieniają kolor na niebieski. Cecha dla wielu ogrodników pożądana, mi osobiście taki odcień niebieskiego wydaje się mocno sztuczny.

Popularne odmiany hortensji ogrodowej to

  • Bouquet Rose
  • Sybilla
  • Red Baron
  •  Amethyst

Większość odmian kwitnie na zeszłorocznych pędach co powoduje że mróz i niewłaściwe cięcie pozbawia nas kwiatostanów.  Wyhodowano odmiany kwitnące zarówno na pędach zeszłorocznych jak i jednorocznych które są szczególnie poszukiwane. Jeśli przemarzną zakwitną przynajmniej kwiatostany na tegorocznych pędach.

Hortensja ogrodowa kwitnąca na pędach tegorocznych

  •  Fantasia Forever & Ever
  • ‚Twist-N-Shout’ ENDLESS SUMMER
  • ‚Baimler’  ENDLESS SUMMER
  • Coco Everbloom
  • Cotton Candy
Kwiatostany hortensji ogrodowej fot. SLTc  (CC BY 2.0)

Hortensja bukietowa ( Hydrangea paniculata )

Okazały dorastający zwykle do 2-3 m wys. krzew. Kwitnie na pędach tegorocznych.  Mrozoodporna, marznie dopiero w temperaturze ok .-32° C co ostatnio rzadko się u nas zdarza. Ozdobą hortensji bukietowej są  okazałe stożkowate kwiatostany , mierzące zwykle ok. 20 cm dł.

Wiele ciekawych odmian:

  • Pinky Winky
  • Limelight
  • Grandiflora
  • Vanille Fraise
  • Polar Bear
  • Bobo
Hortensja bukietowa Pinky Winky
Hortensja bukietowa w odmianie ‚Pinky Winky’

Hortensja krzewiasta ( Hydrangea arborescens )

To jedna z moich ulubionych roślin o tak wielkich kwiatostanach, szczególnie odmiana Anabelle.  Białe kwiatostany łatwo połączyć z innymi roślinami.  Jeśli zaczynamy przygodę z ogrodnictwem, będzie to dobry wybór.

Hortensje krzewiaste  fot. sayo ts (CC BY 2.0)

Annabelle jest w pełni mrozoodporna. Poza tym co szczególnie ważne, pięknie kwitnie także w cieniu a  kwiatostany mogą dorastać nawet do 40 cm średnicy. Krzewy obficie kwitną do końca sierpnia, później potężne kwiatostany powoli zasychają zachowując jednak swoją formę.

Wbrew używanej polskiej nazwie hortensja nie ma formy drzewiastej, jest to krzew dorastający do półtora metra wysokości. Podczas suszy szybko więdną, konieczne jest regularne podlewanie. Kwiatostany z racji swoich rozmiarów czasami sprawiają kłopot.  Przy obfitych opadach deszczu, pod ciężarem kwiatostanów, krzewy mogą się pokładać, dlatego warto zadbać o podpórki.

Hortensja dębolistna  (Hydrangea quercifolia)

Ciekawy gatunek z liśćmi przypominające kształtem liście dębu, od czego pochodzi nazwa rośliny. Jesienią liście przebarwiają się na czerwono, co jest dodatkowym atutem tej rośliny. Krzew dorasta do 1,5 m wys. Niestety nie jest w pełni mrozodporny i wymaga okrycia na zimę.

Hortensja dębolistna - liście jesienią.
Jesienią liście hortensji dębolistnej nabierają pięknego koloru.

Hortensja piłkowana (Hydrangea quercifolia)

Niski krzew,  od 1 do 1,5 m wysokości i podobnej szerokości. Bardziej odporna na mróz niż hortensja ogrodowa. Ozdobą krzewu są płaskie kwiatostany. Kwiaty płonne na zewnątrz, płodne w środku.

Hortensja pnąca (Hydrangea petiolaris)

Pnącze lubiące jak wszystkie hortensje wilgotne podłoże. Nadaje się do zacienionych stanowisk. Jest mrozoodporna. Białe kwiatostany pojawiają się ogromnej ilości, na tle ciemnozielonych liści prezentują się niezwykle atrakcyjnie. Na pierwsze kwitnienie trzeba jednak  poczekać  ok. 5-6 lat. Warto , tym bardziej że ta hortensja w przeciwieństwie do swoich krzewiastych kuzynek wydaje się bezproblemowa w uprawie.  To naprawdę silnie rosnące pnącze, najlepiej rośnie mając za podporę pień wysokiego drzewa lub solidny mur. Delikatne drewniane pergole mogą po jakimś czasie nie wytrzymać ciężaru rośliny.

Kompozycje z hortensjami

Hortensje to dosyć wszechstronne rośliny jeśli chodzi o aranżację ogrodu, pod warunkiem zapewnienia im odpowiedniego siedliska. Swobodna naturalistyczna aranżacja czy geometryczny minimalizm?W jednym i drugim przypadku hortensje znakomicie się sprawdzą.

Możemy ich użyć w powtórzeniach nadając rytm kompozycji wzdłuż ogrodzenia lub ścieżki ogrodowej.

Wielkie kwiatostany hortensji wymagają zrównoważenia roślinami o bardziej zwiewnych i subtelnych liściach. Mogą to być paprocie,  bambusy lub trawy ozdobne.

Naturalistyczna kompozycja- hortensje z paprociami i brzozami. fot. K M  (CC BY 2.0)

Dobrze komponują się z popularnymi trawami ozdobnymi takimi jak miskanty, trzcinniki, rozplenice.

Hortensje bukietowe Limelight i trzcinnik ostrokwiatowy fot. K M  (CC BY 2.0)

Na rabacie bylinowej  będą dobrze wyglądać  z takimi roślinami jak  liliowce, funkie czy zawilce japońskie.

Zwolenników minimalizmu zadowoli z pewnością kompozycja hortensji z roślinami okrywowymi typu barwinek , bluszcz lub runianka japońska.

Bardziej klasyczna kompozycja to hortensje podkreślone bukszpanową obwódką i uzupełnione różanecznikami.

Piękne kwiatostany wymagają odpowiedniego tła, w tej roli znakomicie sprawdzą się cisy i zielone odmiany żywotnika zachodniego.

Szpaler hortensji wyznaczy subtelną granice, oddzieli nas od sąsiadów lub wydzieli wnętrze ogrodowe w naszym ogrodzie.

Jak widać, większość roślin wymienionych powyżej nie konkuruje z hortensjami a raczej je dopełnia lub stanowi tło.  W aranżacji starajmy się wyeksponować kwiatostany które są ich największym atutem.

Hortensje nie są najmniej kłopotliwymi roślinami ale warto poświęcić trochę czasu na pielęgnacje, dzięki temu dodadzą elegancji w naszym ogrodzie.

Jeśli masz problem z kwitnieniem hortensji zobacz >> Dlaczego hortensja nie kwitnie.

 

Dlaczego hortensja nie kwitnie?

Kwiatostany to główna ozdoba hortensji i powód dla którego trzymamy je w swoich ogródkach. Czasami jednak nie wszystko idzie po naszej myśli i mimo starań hortensje nie chcą kwitnąć.

Dlaczego hortensja nie kwitnie?

Różne wymagania poszczególnych gatunków i porady związane z ich pielęgnacją sprawiają kłopot. Musimy wiedzieć jaką hortensję mamy i stosować rady dla niej przeznaczone.

Po pierwsze, różne gatunki hortensji kwitną albo na pędach zeszłorocznych albo na pędach tegorocznych.

Hortensja ogrodowa wytwarza pąki kwiatowe w lecie poprzedniego roku, jeśli zostaną uszkodzone przez przymrozki nie ma co liczyć na kwiaty.  Również niewłaściwe cięcie, podczas którego usunięto pąki kwiatowe pozbawi nas ozdobnych kwiatostanów.

Mróz nie zagraża hortensjom kwitnącym na tegorocznych pędach tzn. bukietowej i krzewiastej.  Oczywiście w dalszym ciągu możemy zbyt późno obciąć pędy, wtedy też nie mamy co liczyć na kwiatostany.

Przeczytaj >> Jak właściwie przyciąć hortensje

Mróz i niewłaściwe cięcie to główne zagrożenia ale nie wszystkie.

Ważny jest też wiek rośliny.
Roślina może być jeszcze zbyt młoda i dlatego nie kwitnie, hortensja bukietowa i krzewiasta potrzebują dwóch lat żeby zakwitnąć, hortensja dębolistna nawet 5 lat.

Kolejnym czynnikiem jest ilość światła słonecznego dostępnego w ciągu doby.

Hortensje krzewiasta i bukietowa wymagają powyżej 4h światła słonecznego na dobę. Możemy je sadzić w miejscach cienistych ale trzeba sprawdzić czy ten czas kiedy będą oświetlone będzie wystarczający.

Za dużo nawozu ?

Zagrożeniem dla hortensji szczególnie ogrodowych jest zbyt duża dawka nawozu z azotem , zwłaszcza jesienią. Stymuluje on wzrost zielonych miękkich pędów które nie zdążą zdrewnieć przed mrozami.  Zdrewniałe pędy są bardziej odporne na mróz, może tu pomóc rozsądne nawożenie, możemy też zastosować zabieg  okopania hortensji – przecięcia części korzeni. Spowalnia to wzrost rośliny i powoduje szybsze drewnienie pędów.

Zobacz jak wykorzystać hortensje w aranżacji ogrodu w artykule hortensje w ogrodzie.

Przycinanie hortensji

Kiedy i jak przycinać hortensje?  To zależy od gatunku, musimy wiedzieć jaką konkretnie hortensję mamy w swoim ogrodzie. Zobacz >> Hortensje w ogrodzie.

Hortensja ogrodowa i hortensja piłkowana kwitną na pędach  powstałych w poprzednim sezonie . W związku z tym usuwamy wczesną wiosną tylko zaschnięte kwiatostany nad pąkami kwiatowymi, ostrożnie tak żeby ich nie uszkodzić.

Hortensję krzewiastą i bukietową przycinamy co roku późną zimą lub wczesną wiosną. Hortensję krzewiastą przycinamy 15 cm nad ziemią.

Drobne wiotkie pędy hortensji bukietowej wycinamy  w całości.

W zależności od efektu kwitnienia jaki chcemy uzyskać , możemy ciąć hortensję na dwa sposoby. Decydujemy w ten sposób  o ilości i wielkości kwiatostanów.

W pierwszym sposobie grube pędy tniemy nad pierwszym pąkiem z zeszłorocznego przyrostu. Jeśli chcemy uzyskać kwiatostany n różnej wysokości możemy przyciąć pędy nad drugim, trzecim pąkiem z zeszłorocznego przyrostu w zależności od potrzeb. W ten sposób uzyskamy większą ilość nieco drobniejszych kwiatów.

Druga metoda to mocne cięcie 30-40 cm nad ziemią,  gdzie zostawiamy tylko  najgrubsze pędy na których uzyskamy w tym roku duże kwiatostany.

Od właściwego cięcia zależy kwitnienie rośliny, ale mogą być też inne przyczyny dlaczego hortensja nie kwitnie.

Nie zapomnij o zielonym

Zieleń w ogrodzie jest tak oczywista że często nie zastanawiamy się nad nią przy jego aranżacji. Bardziej skupiamy się na barwach kwiatów , kolorowych liściach.

Słowo zieleń może oznaczać kolor zielony , barwnik lub roślinność. Zieleń w tym ostatnim sensie pochodzi od zielonych liści roślin. Tych czasami brakuje w ogrodowych aranżacjach. Takich zwyczajnie zielonych liści i igieł.

Zielony bluszcz

Dlaczego zieleń jest ważna?

Zieleń uspokaja i nastraja pozytywnie.
Kolor zielony stosuje się w terapii kolorami do wspomagania leczenia osób mających depresje i inne zaburzenia na tle nerwowym.

Zieleń uspokaja

Duża ilość zieleni sprawia że ogród wydaje się być bardziej naturalny. Jeśli chcesz żeby ogród Cię uspokajał, zieleń powinna w nim dominować.

Różne odcienie zieleni zestawione ze sobą potrafią dać bardzo subtelne efekty.

Tuje i cisy - różne odcienie zieleni

Różne odcienie zieleni

Zielony jest neutralny, świetnie komponuje się z innymi kolorami.
Połączenie z bielą nada kompozycji ogrodowej przestrzenności i czystości.

Biały Ogród w Sissinghurst
Biały Ogród w Sissinghurst fot. Pru Mitchell (CC BY 2.0)

Zieleń zmienia się też w czasie – pierwsze listki zachwycają soczystym nasyceniem. Ale w miarę upływu czasy kolory nieco gasną.

Świeża zieleń nowych pędów paproci

Chęć życia w ładnym uspokajającym otoczeniu to jeden z powodów dlaczego chcemy mieć ogród i w nim przebywać.

Zielony ogród

Jeśli zielony ogród uspokaja to ciekawe jaki wpływ na psychikę ma kakofonia barw, niebieskiego, żółtego, bordowego zmieszanych chaotycznie ze sobą ?

Myślę że warto zadbać wysoką zawartość zieleni w zieleni 🙂

P.S. Akurat gdy pisałem o zielonym, prof. Łukasz Łuczaj ogłosił „dzień rzezi żółtych iglaków” zobacz https://youtu.be/xkZ0R-woTNY

Drastyczne podejście jak dla mnie, ale nie przeczę,  niektórym ogrodom przydałoby się więcej zielonego…

Jeżówka purpurowa – wzmacnia piękno i odporność

Piękno ogrodu i naszą odporność  🙂

Jeżówka purpurowa (Echinacea purpurea ) to widowiskowa i łatwa w uprawie bylina. Wyrasta zwykle na wysokość 70-100 cm .Pochodzi z prerii Ameryki Północnej, gdzie rośnie zwykle na glebach lessowych- warto to wiedzieć, żeby posadzić ją na odpowiednim stanowisku.

Lubi słońce i znosi dłuższe okresy bez deszczu ale na bardziej zwięzłych glebach. Na przepuszczalnych wymaga częstego podlewania. Jeżówka purpurowa jako gatunek jest w pełni mrozoodporna, natomiast część odmian może mieć kłopot z dużym mrozem.

Przy małym wysiłku daje duże efekty, efektownie i długo kwitnie w okresie od czerwca do września. Miododajne kwiatostany przyciągają pszczoły i motyle. Dostępne są w sprzedaży odmiany jeżówki o kwiatach pełnych- wspaniale wyglądają, ale dla owadów są bezużyteczne. Usuwając przekwitłe kwiatostany pobudzamy roślinę do wypuszczania nowych.

Języczkowe kwiaty  gatunku są fioletowe , ale zostało wyhodowanych dziesiątki barwnych odmian. Poniżej tylko kilka z nich:

  • „Green Jewel”- kwiaty języczkowe jasnozielone, środek zielony
  • „Aloha” – pastelowo jasno żółte kwiaty języczkowe z pomarańczowymi środkami
  • „Big Kahuna – pomarańczowe kwiaty języczkowe z  ciemniejszymi środkami
  • „White Swan ”  białe kwiaty języczkowe
  • „Blackberry Truffle” – o kwiatach pełnych, intensywnie różowe
  • „Marmolade” – żółto pomarańczowa o kwiatach pełnych

Koszyczki są trwałe, nawet zaschnięte długo ozdabiają ogród.  Usuwamy je dopiero wczesną wiosną.  Taki sposób postępowania jest szczególnie popularny w ogrodach naśladujących naturę. Zobacz >> Brązowy to też kolor

To jedna z podstawowych roślin do ogrodów preriowych. Świetnie się tam czuje w towarzystwie bylin o podobnych wymaganiach. Są to m.in. pysznogłówka, rudbekie, liatra kłosowa.

Dobrze wygląda w towarzystwie traw ozdobnych takich jak śmiałek darniowy, trzcinnik ostrokwiatowy, rozplenica japońska czy imperata cylindryczna Red Baron.
Warto zestawiać ją z bylinami o zbliżonej barwie ale bardziej delikatnym pokroju jak perovskia, werbena czy kłosowiec .

Dobrym tłem dla takiej rabaty może być perukowiec lub sumak.

Jeżówki są nie tylko piękne. Mają też zastosowanie w medycynie. Czejenowie i Siuksowie używali jeżówki do leczenia przeziębienia, kaszlu i bólu gardła. Podobne zastosowania ma dzisiaj- jest składnikiem wielu preparatów wzmacniających odporność.

Rozmnażanie jeżówki purpurowej

Dobrze wygląda w grupach, jeśli mamy kilka sztuk , warto powiększyć swoją kolekcję rozmnażając jeżówkę z nasion. Zbieramy nasiona jesienią. Możemy je wysiać tuż po zbiorze lub wysuszyć i przechować do wiosny w chłodnym miejscu. Wiosną  siewki na których pojawią się dwa liście właściwe pikujemy do doniczek. Młode jeżówki zakwitną w przyszłym sezonie.

Rozmnażanie odmian jeżówki najlepiej zrobić dzieląc gęste i dobrze rozwinięte kępy wiosną.

Na rabacie sadzimy jeżówki w rozstawie 7 szt/m2

Podsumowując, jeżówka to piękna, miododajna i wytrzymała roślina. Dlatego często ją projektuję i sadzę w ogrodach. Można zacząć od gatunku , a jeśli nam się spodoba poszerzać rabatę o nowe odmiany.

„Brązowy to też kolor” – o roślinach co pięknie umierają

„Akceptujesz śmierć. Nie wyrzucasz roślin, ponieważ nadal wyglądają dobrze. I brązowy to też kolor.” – Piet Oudolf

Te słowa w pełni oddają fascynację znanego holenderskiego ogrodnika zaschniętymi, obumarłymi roślinami. Niektóre  z roślin wyglądają zaskakująco dobrze nawet w takim stanie.

Szczególnie  dotyczy to bylin wytwarzających okazałe kwiatostany  lub mające trwałe łodygi o wyrazistej strukturze. Do takich bylin zaliczamy między innymi:

  • jeżówki
  • rudbekie
  • rozchodniki
  • przegorzany
  • sadziec plamisty
  • żeleźniak Russella
  • nawłocie
  • trawy ozdobne takie jak  trzcinnik, miskanty, śmiałek darniowy
Jeżowki
Przypominające małe jeże owocostany . Stąd polska nazwa „jeżówka”
Tej jesieni rudbekie zakwitły po raz drugi. Nowe kwiaty sąsiadują z obumarłymi główkami pozostałymi po letnim kwitnieniu.

Piet Oudolf dzieli byliny na dwie grupy: byliny strukturalne – zachowujące  pokrój do późnej jesieni oraz wypełniacze – byliny ozdobne z kwiatów lub liści -które po zademonstrowaniu swoich walorów szybko stają się niepożądaną , bezkształtną masą. Według holenderskiego mistrza w dobrze zaprojektowanej kompozycji nie powinno być więcej niż 30 % wypełniaczy.

Kuliste owocostany przegorzanów

żeleźniak Russela
Piętrowe kwiatostany żeleźniaka Russela nawet po wyschnięciu zwracają na siebie uwagę.
Pole nawłoci
Nawłocie długo utrzymują swoją strukturę.

Wiele z roślin strukturalnych zerwanych w odpowiednim czasie i zasuszonych byłoby świetnym materiałem na suche bukiety. Pozostawione na ogrodowej rabacie powoli tracą swoje walory , niektóre są stołówką dla ptaków, pająki snują na nich swoje nici obwieszone porannymi kroplami rosy.

Jeszcze później szron wyczarowuje na nich prawdziwe klejnoty.  Obfite opady śniegu zwykle kończą całą zabawę. Kiedy zejdą śniegi resztki trzeba wyciąć  nisko przy ziemi zanim zaczną wypuszczać nowe pędy.

Uschnięte rozchodniki zimą

Piet Oudolf zachęca nas do kontemplowania jesiennego rozpadu, który jest ważną częścią cyklicznych przemian, uwalniania nasion. Bez tego nie byłoby wiosny. To ogród w pełni naturalny.

A może już masz takie rośliny w swoim ogrodzie? Jeśli tak, nie śpiesz się ze sprzątaniem, pozwól im pięknie obumrzeć…

Lekcje projektowania ogrodów – „Jedna rzecz”

Czasami ciężko jest nam się skupić. Jesteśmy przytłoczeni nadmiarem zadań i napływających zewsząd informacji.  Podobnie bywa z aranżacją ogrodu. Wierzba na pieńku, bonsai z jałowca, spirala z tuji … dodajmy do tego kilka roślin o bordowych i żółtych liściach i mamy kolorowy kociołek. Wszystkie te elementy są zbyt atrakcyjne by być obok siebie.
Nasz wzrok gubi się, plącze  bezładnie po ogrodzie…. Co z tym zrobić?

Potrzebna jest nam  jedna rzecz.

Jedna rzecz, która podniesie wygląd ogrodu, która nada ton całej kompozycji.

Taka bez której ogród będzie pusty. Jedna rzecz która podporządkuje sobie inne elementy. Potrzebny jest nam punkt przyciągający uwagę.

Punkt skupienia jest jak główny bohater w filmie- wokół niego kręci się cała fabuła.

Samotne drzewo na łące
fot. muffinn (CC BY 2.0)

Często porównuje się sztukę ogrodową z malarstwem, ale moim zdaniem bardziej przypomina film. Ogród zmienia się w ciągu roku, w miarę rozwoju akcji coraz to nowe postaci maja swoje 5 minut, po czym ustępują pola innym. Więcej o tym > ogród piękny przez cały rok.

W filmie mamy głównych aktorów, role drugoplanowe i tłum statystów. Podobnie powinno być w ogrodzie. Dzięki temu unikniemy przestrzennego chaosu – zła aranżacja jest jak kiepski film z wieloma bohaterami- każdy opowiada inną historie, na domiar złego te watki nie łączą się ze sobą… oglądamy to i zastanawiamy się o co chodzi 🙂

Ogród powinien mieć dobrego głównego bohatera i snuć ciekawą opowieść.

Rzeźba - punkt skupienia uwagi
fot. DC Gardens (CC BY 2.0)

Punktem skupienia mogą być różne elementy. Okazałe drzewo o ciekawym pokroju, rzeźba ogrodowa , ozdobna altana.

Waza jako focal point

Niekoniecznie muszą to być okazałe czy kosztowne przedmioty. W małym ogrodzie jedna rzecz np. odpowiednio ustawiona  ławka może zrobić dużą różnicę.

Ławka ogrodowa jako punkt przykuwający uwagę
fot. K M  (CC BY 2.0)

Podobnie gdy aranżujemy przestrzeń tylko za pomocą roślin. Wybierzmy jedną roślinę o wyrazistej formie, kilka na drugim planie i stonowane tło.

Drzewo- focal point
fot. Iain Cameron (CC BY 2.0)

W większych ogrodach  zwykle mamy kilka wnętrz ogrodowych- przestrzeni odpowiadających pokojom w domu, np ogród frontowy, przestrzeń za domem , wąski pasek obok domu , warzywnik odcięty żywopłotem od reszty itp. Dla każdej z tych przestrzeni możemy wymyślić inny  punkt skupienia, inną jedną rzecz która nada jej charakter.

Forma spiralna przyciąga uwagę

A jaka jest jedna rzecz dla Twojego ogrodu?  albo jaka będzie?

Topiary – sztuka formowania roślin

Ozdobne formowanie roślin sięga starożytności ,podobno podczas podboju Persji Aleksander Wielki natrafił na żywopłoty z mirtu.

Topiary czyli rzeźby formowane z roślin są dosłownym wyrazem panowania człowieka nad naturą , co szczególnie widać w ogrodach formalnych. Geometryczne figury i szpalery równo przyciętych drzew nie pozostawiały złudzeń kto tu rządzi.

fot. Kurt and Becky (CC BY 2.0)

W odległej Japonii sztuka formowania roślin przybrała zupełnie inną formę. W sztuce niwaki  równie drobiazgowe formowanie miało inny cel- wydobycie, spotęgowanie naturalnego piękna roślin.

fot. TANAKA Juuyoh (CC BY 2.0)

W Europie topiary  szczególnie popularne były we Włoszech i Francji w ogrodach barokowych. Dominowały proste geometryczne  figury. Rozmach i wielkość strzyżonych form zapewniały monumentalne wrażenia.

fot. Alain MURA (CC BY 2.0)
fot. pussbigeyes (CC BY 2.0)

Pod koniec XVII wieku topiary przeżywają rozkwit w ogrodach angielskich i holenderskich. Powstają wtedy niezwykłe i skomplikowane rzeźby.

fot. Nick (CC BY 2.0)
fot. Dave Catchpole (CC BY 2.0)

W współczesnych aranżacjach topiary powracają – w towarzystwie swobodnych naturalnych nasadzeń.
Trzeba przyznać że w takim zestawieniu doskonale się sprawdzają. Swoimi wyrazistymi kształtami równoważą swobodę bylin i falujących traw.

fot. Xiquinho Silva (CC BY 2.0)

Te mocne architektoniczne akcenty zastosowane w dobrym kontekście potrafią wznieść ogród na wyżyny. Niektóre kreacje balansują na granicy kiczu, inne mocno ją przekraczają.
W każdym wypadku są wyrazem cierpliwości i ustawicznej długotrwałej pracy.

fot. Olivier Duquesne (CC BY 2.0)

Nie sposób odmówić wytrwałości i fantazji przycinającym je ogrodnikom. Kluczowe jest cięcie-kilka razy w sezonie , zaniechanie cięcia w krótkim czasie niweczy trud włożony w formowanie rośliny

fot. Diego Delso (CC BY 2.0)

Do tworzenia rzeźb z roślin zwykle wybiera się rośliny zimozielone o niewielkich przyrostach , dobrze znoszące ciecie np. cis, bukszpan, żywotnik.

fot. Smabs Sputzer (CC BY 2.0)

Niezależnie czy nam się podobają czy nie, ciężko przejść obok nich obojętnie. Topiary inspirują różnych malarzy i twórców filmowych. Najsłynniejsze filmy z topiarami na drugim planie to „Edward Nożycoręki” i „Lśnienie”. Szczególnie w „Lśnieniu” topiary budują nastrój grozy.

Na cmentarzu w Tulcon w Ekwadorze, europejska sztuka formowania roślin spotyka się z inkaskimi i azteckimi motywami dając jedyne w swoim rodzaju rzeźby. Ich twórca powiedział : Dzięki nim cmentarz jest tak piękny że zaprasza by umrzeć.

fot. Dave Lonsdale (CC BY 2.0)

Na szczęście topiary to nie tylko mroczne klimaty. W wielu parkach można spotkać zabawne rzeźby , postaci z bajek które cieszą szczególnie dzieci.

fot. Tiago Pádua (CC BY 2.0)
fot. Joe Mangini (CC BY 2.0)

Jak widać topiary potrafią budować różny nastrój. Jeśli mamy czas i chęci może warto chwycić za nożyce ? 🙂

Kwiaty rustykalnej rabaty

Kolorową i pachnącą wiejską rabatę coraz częściej możemy spotkać w skansenie niż na wsi- tę coraz bardziej zawłaszczają tujowe żywopłoty, wierzby na pieńku oraz wzory z różnokolorowych żwirków i barwionych zrębków.

Rabata zwykle nie była ściółkowana co wymagało regularnego odchwaszczania. Obecność roślin jednorocznych i dwuletnich sprawia ze jest dosyć pracochłonna w utrzymaniu.

Pięknie ozdobiony przedogródek wart był takiego zachodu.Była wizytówką całego gospodarstwa i przede wszystkim gospodyni.

Dawniej rabata zajmowała zwykle miejsce pomiędzy drogą a domem ogrodzona drewnianym płotem.
Przeważały gatunki dosyć wysokie z okazałymi kwiatami, widoczne zza sztachetek ogrodzenia. Dominowały mocne kolory i intensywne zapachy.  Najbardziej charakterystyczne gatunki to:

Malwy  to podstawa wiejskiej rabaty . Dwuletnie, mało wymagające , długo kwitnące.   Moc kolorów.

Floks wiechowaty  to także popularny gość w wiejskim ogródku, z racji ładnego zapachu często uprawiany także na kwiat cięty.

Naparstnica purpurowa  pięknie wygląda zarówno w nowoczesnych aranżacjach jak i w tradycyjnych zestawieniach. Mimo ze to roślina dwuletnia to obficie się rozsiewa i pozostaje długo  na rabacie. Więcej we wpisie o naparstnicy purpurowej.

Kosmosy to wdzięczne w uprawie kwiaty, często tez same się rozsiewają. Kwitną bardzo długo, od lipca aż do pierwszych przymrozków.

Groszek pachnący to jednoroczne pnącze o niezwykle zróżnicowanej barwie kwiatów.  Na słonecznym, ciepłym stanowisku groszek wytwarza mnóstwo pachnących motylkowych kwiatów.

Łubin odnajduję się również w bardziej nowoczesnych aranżacjach, ale rustykalna rabata to jego prawdziwy dom.

Miesięcznica roczna często potocznie zwana srebrnikami Judasza. Ozdobą są zasuszone owoce używane często do suchych bukietów.

Dalie przy sprzyjających warunkach kwitną bardzo długo, zwłaszcza jeśli usuwamy przekwitłe kwiaty.

Słoneczniczek szorstki wg. niektórych najdłużej kwitnąca bylina lata.

Ostróżki to wysokie byliny, często potrzebują podwiązywanie żeby się nie pokładały.  Kwitnące w dużej grupie ostróżki wyglądają naprawdę pięknie.

Podstawowa zasada komponowania wiejskiej rabaty kwiatowej : kolorowo i radośnie.  Szczypta chaosu i przeładowania tutaj nie zaszkodzi.

Teraz mamy większe przedogródki, nie sposób utrzymywać tak dużych rabat- utrzymywanie rabaty w takim stylu byłoby dosyć uciążliwe ale możemy przeznaczyć kilka m2 przy domu, lub przy ogrodzeniu.

Taka kolorowa rabata to sama radość, swoim wyglądem odwdzięczy się za trud włożony w jej przygotowanie.