Archiwum kategorii: Projektowanie ogrodów

Lekcje projektowania ogrodów – „Jedna rzecz”

Czasami ciężko jest nam się skupić. Jesteśmy przytłoczeni nadmiarem zadań i napływających zewsząd informacji.  Podobnie bywa z aranżacją ogrodu. Wierzba na pieńku, bonsai z jałowca, spirala z tuji … dodajmy do tego kilka roślin o bordowych i żółtych liściach i mamy kolorowy kociołek. Wszystkie te elementy są zbyt atrakcyjne by być obok siebie.
Nasz wzrok gubi się, plącze  bezładnie po ogrodzie…. Co z tym zrobić?

Potrzebna jest nam  jedna rzecz.

Jedna rzecz, która podniesie wygląd ogrodu, która nada ton całej kompozycji.

Taka bez której ogród będzie pusty. Jedna rzecz która podporządkuje sobie inne elementy. Potrzebny jest nam punkt przyciągający uwagę.

Punkt skupienia jest jak główny bohater w filmie- wokół niego kręci się cała fabuła.

Samotne drzewo na łące
fot. muffinn (CC BY 2.0)

Często porównuje się sztukę ogrodową z malarstwem, ale moim zdaniem bardziej przypomina film. Ogród zmienia się w ciągu roku, w miarę rozwoju akcji coraz to nowe postaci maja swoje 5 minut, po czym ustępują pola innym. Więcej o tym > ogród piękny przez cały rok.

W filmie mamy głównych aktorów, role drugoplanowe i tłum statystów. Podobnie powinno być w ogrodzie. Dzięki temu unikniemy przestrzennego chaosu – zła aranżacja jest jak kiepski film z wieloma bohaterami- każdy opowiada inną historie, na domiar złego te watki nie łączą się ze sobą… oglądamy to i zastanawiamy się o co chodzi 🙂

Ogród powinien mieć dobrego głównego bohatera i snuć ciekawą opowieść.

Rzeźba - punkt skupienia uwagi
fot. DC Gardens (CC BY 2.0)

Punktem skupienia mogą być różne elementy. Okazałe drzewo o ciekawym pokroju, rzeźba ogrodowa , ozdobna altana.

Waza jako focal point

Niekoniecznie muszą to być okazałe czy kosztowne przedmioty. W małym ogrodzie jedna rzecz np. odpowiednio ustawiona  ławka może zrobić dużą różnicę.

Ławka ogrodowa jako punkt przykuwający uwagę
fot. K M  (CC BY 2.0)

Podobnie gdy aranżujemy przestrzeń tylko za pomocą roślin. Wybierzmy jedną roślinę o wyrazistej formie, kilka na drugim planie i stonowane tło.

Drzewo- focal point
fot. Iain Cameron (CC BY 2.0)

W większych ogrodach  zwykle mamy kilka wnętrz ogrodowych- przestrzeni odpowiadających pokojom w domu, np ogród frontowy, przestrzeń za domem , wąski pasek obok domu , warzywnik odcięty żywopłotem od reszty itp. Dla każdej z tych przestrzeni możemy wymyślić inny  punkt skupienia, inną jedną rzecz która nada jej charakter.

Forma spiralna przyciąga uwagę

A jaka jest jedna rzecz dla Twojego ogrodu?  albo jaka będzie?

Lekcje projektowania ogrodów – Powtórzenia

Ten wpis  jest pierwszym z serii „Lekcje projektowania ogrodów”. W każdym opiszę jedną zasadę która przyczynia się do lepszej aranżacji ogrodu. Przynajmniej taką mam nadzieję 🙂

We  wpisie CO JEST NIE TAK Z TWOIM OGRODEM?  pisałem o typowych błędach w aranżacji, jednym z nich jest chaos w kompozycji.  Zwykle dotyka on ogrodów kolekcjonerskich- nastawionych na zbieranie „okazów”  a nie na wygląd całości.

Jedną z recept na chaotyczną aranżację jest zastosowanie powtórzeń.

Mogą być w regularnych odstępach, wtedy utworzą rytm.

Rytm w nasadzeniach
Rytmiczne nasadzenia fot. Q (CC BY 2.0)

To zastosowanie jest dosyć oczywiste, ale co w przypadku gdy nie lubimy takich sztywnych aranżacji?

Powtórzenia możemy wykorzystać  (a nawet powinniśmy 😉  ) w bardziej swobodnych kompozycjach. Rozrzucone w różnych odstępach będą wyglądać bardziej naturalnie ale mimo wszystko wprowadzą subtelny porządek.

Powtórzenia z kocimiętki
Duże grupy kocimiętki powtórzone na bliskim i dalekim planie fot. Heather Cowper (CC BY 2.0)

Do gatunku którego używamy w powtórzeniach możemy dokomponować różne towarzystwo w różnych miejscach ogrodu.

Tawułki przy ścieżce żwirowej
Tawułki to motyw przewodni tej aranżacji. fot. Milena Bury

Dzięki temu uzyskujemy spójność całości przy jednoczesnej różnorodności części.  Im więcej powtórzeń ty ogród będzie bardziej spójny. Warto jednak zachować umiar- jeśli przesadzimy kompozycja stanie się po prostu nudna.

Rabaty w ogrodzie pokazowym
Powtórzenia bylin nadają spójności tej kompozycji-  fot. Karen Roe (CC BY 2.0)

Różne sytuacje powodują ze rośliny wykorzystane do powtórzeń mogą być różne.

Trzcinniki sadzone w dużych grupach.
Kępy trzcinników dominują w tym ogrodzie.

Od drzew, poprzez krzewy, na ozdobnych trawach i bylinach kończąc. W ogrodzie możemy użyć kilka gatunków roślin które zapewnią nam spójność aranżacji.

Bordowe drzewo na rabacie i trawniku
Bordowy akcent powtórzony na rabacie i trawniku wygląda wyjątkowo efektownie.-  fot. Nate Merrill (CC BY 2.0)
Powtórzenia na wiosennych rabatach
Powtórzenia z szafirków i tulipanów na wiosennych rabatach  –  fot. Olga (CC BY 2.0)

Im większy ogród tym powtarzane grupy  powinny być większe.

Stosowanie powtórzeń to bardzo prosty trik ale skuteczny. W prostocie siła !  Mniej gatunków + więcej powtórzeń = lepsza aranżacja.

Co jest nie tak z Twoim ogrodem?

Błędy w kompozycji ogrodu to nie tylko domena amatorów ale także pasjonatów ogrodnictwa, prawdziwych miłośników roślin. Okazuje się że wiedza o samych roślinach choć jest podstawą sztuki ogrodowej nie wystarczy żeby dobrze zaaranżować ogród.

Oglądasz ” Maję w Ogrodzie”, czytasz ogrodnicze czasopisma, starasz się jak możesz i mimo to Twój ogród nie wygląda najlepiej ?

Powody są zwykle dwa:  chaos i przeładowanie. Jeśli występują razem, to wizualna katastrofa jest nieunikniona.

Jak nad tym zapanować?

Rozdziel funkcje

Wydziel część gospodarczą, ozdobną, rekreacyjną. Mieszanie rożnych funkcji nie wygląda dobrze i jest niewygodne w użytkowaniu.

Zaplanuj całość i ustal hierarchię

Jak w dobrym filmie- wszyscy nie mogą być głównymi bohaterami.
Wybierz jedną roślinę którą chcesz wyeksponować we wnętrzu ogrodowym. Jedną! 🙂 teraz zastanów się które z pozostałych będą drugim planem, które tłem a które musisz usunąć.

Zadbaj o granice

Oddziel trawnik od rabat i nasadzeń. Poprawi to zdecydowanie wygląd ogrodu a także ułatwi jego utrzymanie. Więcej o tym w artykule jak zrobić obrzeże trawnika?

Zapanuj nad chaosem

Przypadkowo nasadzone rośliny, pojedynczo rozstrzelone na trawniku to częsta zmora naszych ogródków.
Rośliny sadź w dużych grupach. Unikaj dużych kontrastów barwnych. Obecnie dysponujemy ogromną ilości odmian kolorystycznych, większą niż kiedykolwiek wcześniej. To udogodnienie jest w niektórych ogrodach przyczyną wizualnej katastrofy.

Mniej znaczy więcej

Zastanów się czy możesz się pozbyć części roślin. Tak po prostu, wytnij je wykop i oddaj znajomym. Jeśli nie pasują do wizji całości pozbądź się ich bez wahania.

Daj im przestrzeń

Rośliny rosną pamiętaj o tym 🙂  Zanim posadzisz jakąkolwiek roślinę sprawdź jakie rozmiary osiąga. Nie bój się pustych przestrzeni miedzy roślinami.  Ściśnięte, walczące o przestrzeń do życia rośliny naprawdę nie wyglądają dobrze.

Dopasuj się

Nie walcz z przyrodą, wybierz rośliny dopasowane do gleby, nasłonecznienia, klimatu. Dzięki temu oszczędzisz sobie niepotrzebnej syzyfowej pracy.

P.S. Jeśli czytasz to u progu nowego sezonu pamiętaj:  Najpierw plan, później zakupy w centrum ogrodniczym.

 

Ogród preriowy

Prerie- trawiaste zbiorowiska kojarzące się bizonami i kowbojami, dzisiaj w 99% zostały przekształcone w pola uprawne .

W naszych ogrodach możemy spotkać wiele gatunków pochodzących z prerii- są łatwe w uprawie niewymagające byliny takie jak np. jeżówki i rudbekie. Rośliny te często mają zastosowanie w tradycyjnych rabatach kwiatowych.

Ogród preriowy

W rozległym ogrodzie preriowym nabierają innego wyrazu. Rozległa płaska przestrzeń porośnięta roślinami o podobnej wysokości. Rośliny sadzone są w grupach lub porozrzucane w pozornie chaotyczny sposób .

Ten nowy trend  został spopularyzowany przez słynnego holenderskiego ogrodnika Pieta Oudolfa. Wykorzystuje rośliny pochodzące z amerykańskiej prerii, ale nie tylko.

Rabata w stylu preriowym- rudbekie, jeżówki i trawy

Jakie są zalety takiego ogrodu?

Ogród preriowy wymaga mniej nawożenia i nawadniania niż trawnik.

Kombinacja traw i kwitnących bylin zachwyca nie tylko ludzi ale też  ptaki, motyle, pszczoły czy inne owady

Lurie Garden- ogród w stylu preriowym

Wymagania

Prerie są ekosystemami  które otrzymują niewielką ilość opadów. Klimat panujący na preriach cechuje gorące suche  lata i mroźne zimy.  Warunki w zasadzie podobne do tych które mamy w Polsce.

Wymagane jest  nasłonecznione stanowisko , gleba dosyć sucha .

Byliny na preriowej rabacie

Planujemy sadzenie roślin

Rośliny możemy sadzić w dużych grupach , ale bardziej naturalny wygląd zapewnia tzw „matrix planting”. W tym schemacie nasadzeń umieszczamy  pojedyncze roślin lub małe grupki roślin wyróżniające się w obrębie matrycy utworzonej z bardziej jednorodnej mieszaniny roślin.  Przypomina to losowe rozmieszczenie roślin na łące.

Piet Oudolf porównuje ten sposób sadzenia do ciasta z bakaliami.Wyróżniające się formą rośliny zostają porozrzucane jak rodzynki czy orzechy w cieście- matrycy utworzonej przez mix innych gatunków.

Bylinowa kompozycja w ogrodzie preriowym

Do ogrodu preriowego dobieramy wytrzymałe rośliny, niezbyt ekspansywne, tak aby nie zdominowały pozostałych gatunków. Komponując  taki ogród  dobieramy rośliny o zróżnicowanej kolorystyce  teksturze liści pokroju.

Ważniejszy od koloru staje się kontrast w pokroju, wysokości roślin i formie liści. Np. zestawiamy zwiewne pędy śmiałka darniowego ze zwartymi kwiatostanami rozchodnika „Matrona”.  W naturalnym ekosystemie prerii trawy stanowią od 60-80 % gatunków. W ogrodzie preriowym nie powinny zajmować więcej niż 30-40 % tak aby nie zdominowały kompozycji.  Ogród warto zaplanować biorąc pod uwagę możliwości samodzielnego rozsiewania się roślin.

W małych ogrodach grupy roślin w pasach o szerokości 1m. Rekomendowana wielkość rabaty w stylu preriowym to 1ox1o m

Żeleżniak Russella w ogrodzie preriowym

Rośliny do ogrodu preriowego (wybrane gatunki)

Trawy ozdobne

  • Śmiałek darniowy
  • Trzcinnik ostrokwiatowy
  • Ostnice
  • Trzęślica trzcinowata odm. ‚Karl Foerster’

Byliny

  • Jeżówki
  • Rudbekie
  • Szałwia omszona
  • Liatra kłosowa
  • Żeleźniak Russela
  • Sadziec plamisty
  • Perowskia
  • Pysznogłówka dęta
  • Słoneczniczek szorstki
  • Rozchodnik „Matrona”
  • Kocimiętka

 

żelaźniak Russella

 

Zakładamy ogród preriowy

Kluczowy jest  moment założenia ogrodu preriowego.

Gleba powinna być odchwaszczona. Być może konieczne będzie kilkukrotne odchwaszczanie, żeby pozbyć się chwastów kiełkujących z nasion. Jeśli nie zapanujemy teraz nad chwastami , później będzie ciężko to nadrobić.

Pielenie- pierwsze lata w preriowym ogrodzie to okres wytężonego pielenia i mulczowania.

Po ok.  2 latach rośliny same się obronią. Preriowy ogród najokazalej prezentuje się pod koniec lata.

Rabata w stylu preriowym

 

Mały ogród- garść inspiracji z Chelsea Flower Show

Masz kłopot z małym ogrodem? Brakuje Ci pomysłu co zrobić z niewielką przestrzenią?

Co roku czołowi projektanci ogrodów przedstawiają swoje aranżacje na wystawię kwiatowej w Chelsea. Ogrody pokazowe mają niewielkie wymiary i mogą być doskonałym wzorem dla szukających inspiracji właścicieli małych ogrodów.

Jak można stworzyć tak piękny ogród nie dysponując ogromnym budżetem stojącym za realizacjami z Chelsea? Poniżej kilka wskazówek zaczerpniętych z ogrodów pokazowych które można wykorzystać dysponując znacznie mniejszymi środkami.

  •  Zrezygnuj z trawnika- i tak nie pograsz tam w piłkę. Przy okazji ułatwisz sobie pielęgnację. Zamiast tego zadbaj o nawierzchnię wysokiej jakości.
fot. Karen Roe (CC BY 2.0)
  •  Wykorzystaj pionowe płaszczyzny np. ogrodzenie jako element dekoracyjny. Zamiast jednolitego muru czy żywopłotu, wykorzystaj różne materiały.
fot. Herry Lawford (CC BY 2.0)
  •  Przykuj uwagę detalem. Rzeźba, designerski mebel, element wodny bardziej niż w dużym ogrodzie nada charakteru przestrzeni.
fot. Col Ford and Natasha de Vere (CC BY 2.0)
fot. Esther Westerveld (CC BY 2.0)
  •  Bądź zdecydowany- w małym ogrodzie nic się nie ukryje, jeśli wybierzesz określony styl, bądź konsekwentny.
fot. Herry Lawford (CC BY 2.0)
fot. Karen Roe (CC BY 2.0)
  •  Podziel przestrzeń. Rada może się wydawać dziwna , jak to dzielić mała przestrzeń na jeszcze mniejsze fragmenty? Nie chodzi tu o budowanie murów lecz np. zaznaczenie podziału za pomocą pergoli .
fot. Karen Roe (CC BY 2.0)
  • Użyj ograniczonej palety kolorów. Zamiast tego zwróć uwagę na teksturę. Wąskie lub szerokie liście, drobne lub ogromne, całobrzegie lub powcinane- to pole do odkrywania subtelnych kontrastów.
fot. Gavin Anderson (CC BY 2.0)
  •  Wykorzystaj wodę.Nie jest to najtańszy sposób 🙂  ale jak pokazują ogrody pokazowe warto go użyć jeśli tylko budżet na to pozwala.
fot. Herry Lawford (CC BY 2.0)
fot. Karen Roe (CC BY 2.0)

Ogród japoński

Ogrody japońskie od wieków niezmiennie fascynują miłośników sztuki ogrodowej.  Ponadczasowe piękno, spokój i swoisty formalizm daleki jednak od znanych w Europie geometrycznych układów są ciągle żywe.  Istnieje wiele ogrodów w stylu japońskim poza Japonią ,często są jednak powierzchowną kopią lub wręcz karykaturą.

Osiągnięcia japońskich mistrzów ogrodnictwa można z dużym powodzeniem odnieść do zakładania ogrodów każdego typu. Ich istotą nie są bowiem malownicze latarenki, bambusowe elementy czy formowane drzewa.

W ogrodzie japońskim zasadnicze znaczenie ma treść i ukryte przesłanie każdego elementu w ogrodzie.

Ginkaku-ji-ogrod-japonski
Ginkaku-ji Morze Srebrnego Piasku z symboliczną miniaturą góry Fuji fot. Ludovic Lubeigt (CC BY 2.0)

Drugim ważnym elementem jest naśladowanie krajobrazu. Oczywiście japońscy mistrzowie sztuki ogrodowej naśladowali japońskie krajobrazy, więc samo zakładanie ogrodu w stylu japońskim w innej przestrzeni jest pewnym paradoksem.

Renge-ji
fot. My Discovery (CC BY 2.0)

Aby dobrze zrozumieć zasady którymi kierują się japońscy mistrzowie sztuki ogrodowej najlepiej sięgnąć do źródeł:

Pierwsza japońska księga poświęcona zakładaniu ogrodów powstała w XI w. ! W Sakuteiki (Zapiskach o tworzeniu ogrodów) znajdziemy wskazówki które zachowały aktualność po 10 wiekach .

Jedna z nich brzmi:

Gdy chce się założyć ogród, należy poznać właściwe zasady [tej sztuki]

[Ogród należy tworzyć:}

  • kierując się ukształtowaniem terenu oraz kształtem stawów w miejscu gdzie ma być założony. Trzeba wczuć się w atmosferę [tego miejsca], dobrze zrozumieć naturalny krajobraz, a także wyobrazić sobie jak te miejsca mogły wyglądać w przeszłości
  • wzorując się na zachowanych dawnych, wybitnych przykładach oraz mając na względzie upodobania gospodarza i własne wyczucie stylu
  • wyobrażając sobie słynne miejsca naszego kraju, przyswajając piękne widoki i w dużej mierze je naśladując, a jednak subtelnie przekształcając.

W języku japońskim wyrażenie ‚zakładanie ogrodu’ jest równoznaczne ‚układaniu kamieni’.  Stanowią one szkielet ogrodu, przy czym ważna jest nie tylko ich kompozycja ale również wygląd każdego kamienia z osobna. Układanie kamieni obwarowane jest wieloma zasadami, w dawniejszych czasach ich złamanie stanowiło przekroczenie tabu.

Wg. Sakuteiki:

Położenie poziomo kamieni, które w naturze stały pionowo i ustawienie pionowo kamieni które pierwotnie leżały.

Gdy tak się zrobi, wówczas z pewnością kamień ten zamieni się w złego ducha i sprowadzi klątwę.

Biorąc to pod uwagę nie dziwi skrupulatność przy układaniu kamieni.

Chociaż flora Japonii jest bogata w ogrodach japońskich znajdziemy ograniczony zestaw gatunków roślin. Ogród japoński to nie kolekcja roślin lecz bardziej pejzaż stworzony ręką artysty.

Honma-Museum-s_ogrod japoński
Mostek tybu zig-zag fot. TANAKA Juuyoh (CC BY 2.0)

 

Kanyou-Zen-ogrod
Ogród przy świątyni Zen fot. Timothy Takmoto (CC BY 2.0)

 

Kotoji-toro-lantern-Kenroku-en-garden
Latarnia w ogrodzie Kenroku-en fot. Andrea-Schaffer (CC BY 2.0)

Ogród często był traktowany jak obraz- przeznaczony do oglądania z wnętrza , kadrowany przez ramy domu.

Kyoto-ogrod
Widok kadrowany fot. mrhayata (CC BY 2.0)
Kyoto-ogrod-japonski-latarnia
fot. Kana Natsuno (CC BY 2.0)
Nanzen-ji-ogrod-zen
fot. Kimon Berlin (CC BY 2.0)
Northern-Garden
fot. Scarper-Montgomery (CC BY 2.0)

 

 

Pomysł na ogród

Od czego zacząć urządzanie ogrodu? Zastanówmy się jaki powinien być nasz ogród, jaki ma mieć styl. To pytanie powinniśmy sobie zadać zanim zaczniemy wybierać rośliny, kupować meble czy budować altanę w ogrodzie. Jeśli najpierw określimy styl i do niego dopasujemy wszystkie elementy ogrodu, możemy być pewni że nasz ogród będzie dobrze wyglądał.

Hampton-Court-ogrod-pokazowy

Ogród pokazowy na Hampton Court Palace Flower Show fot. Sarah

Można obecnie wyróżnić kilka głównych nurtów w sztuce ogrodowej:

  • nowoczesny
  • wiejski
  • klasyczny
  • japoński (orientalny)
  • francuski
  • śródziemnomorski
  • angielski

Hidcote-Manor-Garden

Hidcote Manor Garden fot. Dave Catchpole

Możliwe jest również mieszanie elementów z różnego typu ogrodów,ale  trzeba to robić zawsze z dużym wyczuciem aby uniknąć estetycznego chaosu.

Pomocna tutaj będzie złota zasada projektowanie wszelkiego rodzaju „Less is more” czyli „Mniej znaczy więcej”

Warto też zastanowić się ile czasu chcemy spędzać na pielęgnacji ogrodu? Ogrody w stylu wiejskim,  pełne bylin i kwiatów, wymagają dużych nakładów pracy.

W tym trudnym wyborze warto poszukać inspiracji w ogrodach znanych projektantów. Znakomitą okazją do inspiracji są różnego rodzaju wystawy ogrodnicze gdzie na żywo możemy zobaczyć ogrody pokazowe.

ogrod-chelsea-flower-show

Ogród pokazowy na wystawie Chelsea Flower Show fot. Karen Roe